# Herbergier en kastelein: wat deed je voorouder? > Was je voorouder herbergier, kastelein of tapper? Lees wat het werk was, wat kastelein in een akte betekent en hoe je de herberg terugvindt. Bron: https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/herbergier/ · familiecadeau.nl · bijgewerkt 2026-11-14 Oude beroepen Een kamer, een kroes bier en het nieuws van de dag. **Kort antwoord** Een herbergier hield een herberg: hij schonk drank en gaf eten en onderdak aan reizigers. In akten staat herbergier, kastelein, waard, tapper of logementhouder. Kastelein betekent in akten bijna altijd caféhouder of herbergier, niet de beheerder van een kasteel. Na de Drankwet van 1881 had je een vergunning nodig om sterke drank te schenken. De herberg was vroeger veel meer dan een café: het was ook een plek voor vergaderingen, verkopingen en nieuws. Gecontroleerd door de redactie van familiecadeau.nl · Bijgewerkt: 30 oktober 2026 · ## Wat deed een herbergier? De herbergier schonk bier, jenever en wijn, verkocht eten en verhuurde kamers en stalruimte aan reizigers. In dorpen was de herberg vaak de plek waar mensen samenkwamen. Er werden vergaderingen gehouden en notarissen hielden er openbare verkopingen. Vaak was de herberg een bijbaan. Molenaars, bakkers en boeren waren soms ook kastelein. Vrouwen speelden een grote rol: veel kleine tapperijen werden door vrouwen gerund. ## Hoe staat het in de akten? | In de akte | Betekenis | | --- | --- | | herbergier, herbergierster | hield een herberg met onderdak | | kastelein | caféhouder of herbergier | | waard, waardin | hield een herberg of café | | tapper, tapster | schonk drank | | logementhouder | verhuurde kamers aan reizigers | Let op: **kastelein** kon vroeger ook de beheerder van een kasteel betekenen. In gewone akten uit de negentiende eeuw gaat het bijna altijd om een caféhouder. ## Waar en wanneer? Herbergen stonden overal: aan de markt, bij een veer, langs de trekvaart en aan doorgaande wegen. Drank en herbergen vielen al vroeg onder belastingen en regels. De **Drankwet van 1881** moest het drankgebruik verminderen. Het aantal cafés daalde maar een beetje. Vooral de kleinste tapperijen verdwenen, vaak gerund door vrouwen. In het familieboek *Drie eeuwen Verreck* komt een verwant beroep voor: in 1811 trouwt Dirk Hage met Rachel Laven, dochter van de brouwer aan de Kaai in Sint-Maartensdijk. ● akte gezien ## Gilde en regels In de steden waren veel ambachtslieden lid van een **gilde**. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon. De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland. ## Zo vind je meer over je herbergier 1. **Begin bij de akten na 1811.** In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in [de burgerlijke stand](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/burgerlijke-stand/). 2. **Kijk in het bevolkingsregister.** Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in [het bevolkingsregister](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/bevolkingsregister/). 3. **Zoek in de patentregisters.** Die dienden ook als vergunning voor drankverkoop. Je vindt er naam, adres en beroep. 4. **Zoek in kranten en notariële akten.** Herbergen werden verkocht of verpacht via de notaris en in de krant aangekondigd. Zie [notariële archieven](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/notariele-archieven/) en [Delpher](https://www.delpher.nl/). ## Meer oude beroepen [Kleermaker](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/kleermaker/)[Lakenwever](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/lakenwever/)[Landarbeider](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/landarbeider/)[Schipper](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/schipper/) ## Lees ook [Oude beroepen van onze voorouders](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/)[Molenaar](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/molenaar/)[Notariële archieven](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/notariele-archieven/)[Familieverhalen](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/) ## Veelgestelde vragen ### Wat betekent kastelein in een oude akte? Meestal caféhouder of herbergier. Soms, vooral in oudere bronnen, de beheerder van een kasteel. ### Wat is het verschil tussen een herberg en een logement? In een herberg kon je drinken, eten en vaak slapen. Een logement was vooral gericht op overnachten. ### Wat veranderde de Drankwet van 1881? Voor het schenken van sterke drank was voortaan een vergunning nodig. Vooral kleine tapperijen verdwenen. ### Hoe vind ik de naam van de herberg? Kijk in notariële akten, kranten en het bevolkingsregister. Herbergen hadden vaak een naam die in verkoopakten staat. ## Bronnen 1. [Kastelein (doorverwijspagina)](https://nl.wikipedia.org/wiki/Kastelein), Wikipedia 2. [To Be Led Astray? (over de Drankwet 1881 en patentregisters in Leiden)](https://www.universiteitleiden.nl/en/research/research-output/archaeology/to-be-led-astray), Universiteit Leiden 3. [Molenaar](https://nl.wikipedia.org/wiki/Molenaar), Wikipedia 4. [Informatieblad Patent](https://www.ecal.nu/assets/Informatiebladen/016-Patent.pdf), Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers 5. [1795: big changes come in small hats](https://trc-leiden.nl/trc/index.php/nl/blog/1795-big-changes-come-in-small-hats), Textile Research Centre Leiden ## Liever laten uitzoeken? Wij zoeken de beroepen van je voorouders op in echte akten en maken er een gedrukt familieboek van, vanaf €34,50.