# Smid: wat deed je voorouder? > Was je voorouder smid, hoefsmid of grofsmid? Lees wat de dorpssmid deed, hoe het beroep in akten staat en hoe je meer over hem vindt. Bron: https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/smid/ · familiecadeau.nl · bijgewerkt 2026-11-14 Oude beroepen Vuur, aambeeld en het geluid van de hamer. **Kort antwoord** Een smid bewerkte ijzer in het vuur en op het aambeeld. De dorpssmid maakte en repareerde gereedschap, beslag en onderdelen voor karren, en besloeg vaak ook paarden als hoefsmid. In akten staat smid of smit, soms met een soort ervoor: grofsmid, hoefsmid, kopersmid. De achternaam Smit hoort bij de tien meest voorkomende van Nederland. De smederij was een vaste plek in het dorp: iedereen had de smid wel eens nodig. Gecontroleerd door de redactie van familiecadeau.nl · Bijgewerkt: 30 oktober 2026 · ## Wat deed een smid? De smid verhitte ijzer in het smidsvuur en sloeg het op het aambeeld in vorm. Hij maakte en repareerde gereedschap voor boeren, beslag voor deuren en ijzerwerk voor karren en wagens. Tot in de tweede helft van de twintigste eeuw was de dorpssmid vaak ook **hoefsmid**. Boeren brachten hun paarden naar de smederij. Daar werden ze vastgezet in een hoefstal (travalje) en ‘warm’ beslagen. ## Hoe staat het in de akten? | In de akte | Betekenis | | --- | --- | | smid, smit | algemene smid | | grofsmid | zwaar ijzerwerk, gereedschap, beslag | | hoefsmid | besloeg paarden | | kopersmid | werkte met koper | | zilversmid, goudsmid | maakte sieraden en zilverwerk | | smidsknecht | werkte bij een meester | Vóór 1811 staat een beroep maar af en toe in doop- en trouwboeken. Daarna staat het in bijna elke akte. ## Waar en wanneer? Smeden waren er in heel Nederland. Elk dorp met boeren en paarden had er een nodig. In de steden waren ze vaker gespecialiseerd, bijvoorbeeld als kopersmid, ankersmid of zilversmid. In 1919 kwam er een officieel diploma: *rijksgediplomeerd hoefsmid*. Het examen werd afgenomen in [Utrecht](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/archieven/utrecht/). Toen tractors de paarden vervingen, veranderde het werk van de smid sterk. Jan Luyken nam de smid op in *Het Menselyk Bedryf* (1694). De achternamen Smit en Smid komen van dit beroep. Smit staat in de top tien van [meest voorkomende achternamen](https://www.familiecadeau.nl/familienamen/meest-voorkomende/). ## Het smedengilde In de steden waren veel ambachtslieden lid van een **gilde**. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon. De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland. ## Zo vind je meer over je smid 1. **Begin bij de akten na 1811.** In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in [de burgerlijke stand](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/burgerlijke-stand/). 2. **Kijk in het bevolkingsregister.** Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in [het bevolkingsregister](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/bevolkingsregister/). 3. **Zoek in de patentregisters.** Van het begin van de negentiende eeuw tot 1893 moesten veel zelfstandigen een patent hebben: een vergunning waarvoor ze belasting betaalden. In de registers staan naam, adres en beroep. 4. **Kijk bij de notaris.** Wie naar de notaris ging, moest zijn beroep opgeven. Denk aan de koop van een werkplaats of een boedelinventaris met gereedschap. Zie [notariële archieven](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/notariele-archieven/). ## Meer oude beroepen [Timmerman](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/timmerman/)[Tuinder](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/tuinder/)[Veenarbeider](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/veenarbeider/)[Vroedvrouw](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/vroedvrouw/) ## Lees ook [Oude beroepen van onze voorouders](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/)[Zadelmaker](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/zadelmaker/)[Herkomst van je achternaam](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/herkomst-achternaam/)[Familienamen](https://www.familiecadeau.nl/familienamen/) ## Veelgestelde vragen ### Wat is het verschil tussen een smid en een hoefsmid? Een smid bewerkte ijzer in het algemeen. Een hoefsmid besloeg paarden. Op het dorp deed de smid vaak allebei. ### Wat betekent grofsmid? Een smid voor zwaar werk: gereedschap, beslag en ijzerwerk voor karren en gebouwen. ### Komt de achternaam Smit van dit beroep? Ja, het is een beroepsnaam. Maar de naam ontstond vaak lang geleden. Jouw voorouders hoeven geen smid te zijn geweest. Zie [herkomst van je achternaam](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/herkomst-achternaam/). ### Hoe weet ik of hij een eigen smederij had? Kijk in de patentregisters en bij de notaris. Een koopakte of boedelinventaris laat vaak zien wat er in de smederij stond. ## Bronnen 1. [Hoefsmid](https://nl.wikipedia.org/wiki/Hoefsmid), Wikipedia 2. [Het Menselyk Bedryf (1694)](https://en.wikipedia.org/wiki/Het_Menselyk_Bedryf_(%22The_Book_of_Trades%22)), Wikipedia (Engels) 3. [De frequentste achternamen](https://onzetaal.nl/schatkamer/lezen/varia/taalrecords/de-frequentste-achternamen), Onze Taal (cijfers Meertens Instituut, 2003) 4. [1795: big changes come in small hats](https://trc-leiden.nl/trc/index.php/nl/blog/1795-big-changes-come-in-small-hats), Textile Research Centre Leiden 5. [Informatieblad Patent](https://www.ecal.nu/assets/Informatiebladen/016-Patent.pdf), Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers ## Liever laten uitzoeken? Wij zoeken de beroepen van je voorouders op in echte akten en maken er een gedrukt familieboek van, vanaf €34,50.