# Zadelmaker en gareelmaker: wat deed je voorouder? > Een zadelmaker of gareelmaker maakte zadels en paardentuig van leer. Lees hoe het beroep in akten staat en hoe je meer vindt over je voorouder. Bron: https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/zadelmaker/ · familiecadeau.nl · bijgewerkt 2026-11-14 Oude beroepen Leer, priem en een gareel op het blok. **Kort antwoord** Een zadelmaker maakte zadels en ander paardentuig van leer. Een gareelmaker maakte vooral het gareel: de halsband waarmee een paard een kar of ploeg trekt. Veel ambachtslieden deden allebei. In de akten staat dan "zadelmaker", "gareelmaker" of "gareel- en zadelmaker". Zolang er paarden werkten, had elk dorp er een nodig. Wie in een akte "gareel- en zadelmaker" leest, kijkt naar een vak dat helemaal draaide om het paard. Gecontroleerd door de redactie van familiecadeau.nl · Bijgewerkt: 30 oktober 2026 · ## Wat deed een zadelmaker? Een **gareelmaker** maakte alle soorten paardentuig van leer. Garelen, hamen en riemen waren zijn belangrijkste werk. Veel gareelmakers maakten ook zadels. Dan heetten ze **zadelmaker**. Het gareel vormde hij op een houten gareelblok. Hij werkte met priemen, naalden, een halfrond snijmes en een naaiklem tussen de knieën. Zo had hij twee handen vrij om te naaien. [Afbeelding: Ets van een zadelmaker in zijn werkplaats, Jan Luyken 1694] ## Hoe staat het in de akten? Je ziet **zadelmaker**, **gareelmaker** of de combinatie **gareel- en zadelmaker**. Ook de oude vorm *zaalmaker* komt voor. Zoek daarom op meer dan één vorm. Een echt voorbeeld uit het familieboek *Drie eeuwen Verreck*: in de huwelijksakte van Sint-Maartensdijk van 30 april 1811 staat Dirk Hage, weduwnaar, als **gareel- en zadelmaker aan de Markt**. Hij trouwt Rachel Laven, dochter van de brouwer aan de Kaai. ● akte gezien [Afbeelding: Huwelijksakte Sint-Maartensdijk uit 1811] ## Waar en wanneer? Tot in het midden van de twintigste eeuw werkte de gareelmaker vooral op het platteland. Daar trokken paarden de ploeg en de kar. Toen tractors en auto's kwamen, verdween het meeste werk. Op de inwonerslijst van Sint-Maartensdijk uit 1797 staan zadelmaker Dirk Hage en gareelmaker Marinus Beijaard. Dirk Hage werd 90 en stierf in 1867. Lees het hele verhaal in [De zadelmakers van Tholen](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/zadelmakers-van-tholen/). ## Gilde en regels In de steden waren veel ambachtslieden lid van een **gilde**. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon. De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland. ## Zo vind je meer over je zadelmaker 1. **Begin bij de akten na 1811.** In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in [de burgerlijke stand](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/burgerlijke-stand/). 2. **Kijk in het bevolkingsregister.** Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in [het bevolkingsregister](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/bevolkingsregister/). 3. **Zoek in de patentregisters.** Van het begin van de negentiende eeuw tot 1893 moesten veel zelfstandigen een patent hebben: een vergunning waarvoor ze belasting betaalden. In de registers staan naam, adres en beroep. 4. **Zoek oude inwonerslijsten.** Rond 1800 maakten sommige plaatsen lijsten van inwoners met hun beroep, zoals in Sint-Maartensdijk in 1797. Vraag ernaar bij het regionale archief. ## Meer oude beroepen [Bakker](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/bakker/)[Dienstbode](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/dienstbode/)[Herbergier](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/herbergier/)[Kleermaker](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/kleermaker/) ## Lees ook [De zadelmakers van Tholen](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/zadelmakers-van-tholen/)[Oude beroepen van onze voorouders](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/)[Archieven in Zeeland](https://www.familiecadeau.nl/kennisbank/archieven/zeeland/)[Smid](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/beroepen/smid/)[Familieverhalen](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/) ## Veelgestelde vragen ### Wat is een gareel? Een gebogen halsband, meestal van hout met een leren kussen, waarmee een paard of ander trekdier een kar of ploeg trekt. ### Is een gareelmaker hetzelfde als een zadelmaker? Bijna. Een gareelmaker maakte paardentuig; als hij ook zadels maakte, heette hij zadelmaker. Vaak staat er allebei in de akte. ### Bestaat het beroep nog? Ja, maar het is zeldzaam. Er zijn nog zadelmakers voor de paardensport en voor reparaties. ### Waar lees ik een echt verhaal over zadelmakers? In [De zadelmakers van Tholen](https://www.familiecadeau.nl/familieverhalen/zadelmakers-van-tholen/), uit het familieboek Drie eeuwen Verreck. ## Bronnen 1. [Gareelmaker](https://nl.wikipedia.org/wiki/Gareelmaker), Wikipedia 2. [Het Menselyk Bedryf (1694)](https://en.wikipedia.org/wiki/Het_Menselyk_Bedryf_(%22The_Book_of_Trades%22)), Wikipedia (Engels) 3. [1795: big changes come in small hats](https://trc-leiden.nl/trc/index.php/nl/blog/1795-big-changes-come-in-small-hats), Textile Research Centre Leiden 4. [Informatieblad Patent](https://www.ecal.nu/assets/Informatiebladen/016-Patent.pdf), Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers ## Liever laten uitzoeken? Wij zoeken de beroepen van je voorouders op in echte akten en maken er een gedrukt familieboek van, vanaf €34,50.