Wat is een lidmatenregister?

Wat is een lidmaat?

Een lidmaat is een volwaardig lid van een protestantse kerk. In de hervormde kerk werd je niet bij je doop lidmaat, maar pas als je zelf belijdenis deed van je geloof. Dat gebeurde meestal vanaf je achttiende; veel mensen deden het rond hun eenentwintigste, sommigen veel later.

De katholieke kerk werkte anders: daar was je lid vanaf je doop. Daarom vind je lidmatenregisters vooral bij protestantse kerken.

Wat staat erin?

Lidmatenregisters zijn vaak kort. Een regel bevat meestal de naam, de datum van belijdenis of aankomst en soms de woonplaats. Toch kun je er veel uit halen:

• Bewijs dat iemand er woonde. Op een bepaalde datum, in een bepaalde plaats.
• Een geschat geboortejaar. Wie rond 1750 belijdenis deed, is meestal rond 1730 geboren.
• Herkomst. Bij nieuwkomers staat vaak uit welke gemeente ze kwamen.
• Vertrek of overlijden. Soms is een naam doorgestreept, met in de kantlijn de nieuwe woonplaats of de sterfdatum.
• Wie samen kwamen. Mensen die op dezelfde dag werden ingeschreven, waren soms familie of verhuisden samen.

Attestatie: het verhuisbewijs van de kerk

Verhuisde een lidmaat naar een andere plaats, dan kreeg hij van zijn oude kerk een attestatie mee: een verklaring dat hij lidmaat was. In de nieuwe gemeente werd hij ingeschreven ‘met attestatie van’ de vorige plaats.

Dat is precies wat je zoekt als een voorouder ineens opduikt in een dorp. Het lidmatenregister kan dan vertellen waar hij vandaan kwam. Met die plaatsnaam zoek je verder in de doop-, trouw- en begraafboeken van die plaats.

Wanneer is een lidmatenregister nuttig?

• Je vindt een huwelijk, maar geen doop. Waar kwam de bruid of bruidegom vandaan?
• Een voorouder verdwijnt uit de bronnen. Is hij verhuisd of overleden?
• Je vindt geen dopen van de kinderen. Hoorde de familie bij een kerk die geen kinderen doopte, zoals de doopsgezinden?
• Je wilt weten bij welke kerk de familie hoorde, zodat je weet in welke registers je moet zoeken.

Waar vind je lidmatenregisters?

Toen in 1811 de burgerlijke stand in bijna heel Nederland werd ingevoerd, moesten de kerken hun registers aan de overheid afstaan. Lidmatenregisters zaten daar vaak bij. Daarom liggen veel registers van vóór 1811 nu bij regionale en provinciale archieven, niet bij de kerk.

1. Zoek op naam in Open Archieven of WieWasWie. Veel registers zijn geïndexeerd.
2. Niet gevonden? Kijk in de inventaris van het archief van de plaats, onder het archief van de hervormde gemeente.
3. Registers van na 1811 liggen niet altijd bij het archief; soms heeft de kerkelijke gemeente ze nog. Vraag het na bij het archief van de plaats.

In een familieboek

Een lidmatenregister geeft zelden een verhaal op zich. Maar samen met akten zegt het iets over het leven van een voorouder: dat hij ergens nieuw was, of dat een jonge vrouw naar de stad trok om te werken. Zulke stukjes gebruiken we in een familieboek, altijd met de aantekening hoe zeker ze zijn.

Meer in de kennisbank

Lees ook

Veelgestelde vragen