Wat zijn DTB-registers?
Voorouders van vóór 1811
DTB-registers zijn de doop-, trouw- en begraafboeken die kerken bijhielden vóór de burgerlijke stand. Ze zijn de belangrijkste bron voor voorouders van vóór 1811. Je vindt er dopen met ouders en getuigen, huwelijken en begrafenissen. In 1811 moesten de kerken deze boeken inleveren bij de gemeente; nu liggen ze meestal bij een archief.
Wat erin staat, sinds wanneer ze bestaan, en hoe je zo’n oude inschrijving leest.
Wat zijn DTB-registers?
DTB staat voor doop, trouw en begraven. Vóór de burgerlijke stand was er geen gemeente die geboorten en overlijdens bijhield. Dat deden de kerken: ze schreven op wie er gedoopt werd, wie er trouwde en wie er begraven werd.
Elke kerk hield eigen boeken bij. In één plaats kunnen dus boeken van de hervormde kerk, de katholieke parochie en andere kerken naast elkaar bestaan.
Sinds wanneer en tot wanneer?
Kerken begonnen in de 16e eeuw met het bijhouden van doopboeken. Voor de katholieke kerk werden de eerste algemene regels vastgesteld op het Concilie van Trente, in 1563. Hoe ver de boeken teruggaan, verschilt per plaats: in de stad Utrecht bijvoorbeeld lopen ze van 1579 tot 1811.
In 1811 kwam de burgerlijke stand, en moesten de kerken hun DTB-registers inleveren bij de gemeente. Niet alle boeken zijn toen afgegeven; sommige liggen nog in kerkarchieven. In Limburg en delen van Zeeland en Brabant begon de burgerlijke stand al in 1796.
Wat staat erin?
| Register | Wat je meestal vindt |
|---|---|
| Doopboek | Voornaam van het kind, de ouders, vaak de getuigen (peter en meter) en de doopdatum |
| Ondertrouw- en trouwboek | Namen van bruid en bruidegom, woonplaatsen, soms de ouders of getuigen |
| Begraafboek | Naam van de overledene, soms het adres, en de datum van begraven |
Let op: een doopboek geeft de doopdatum, niet altijd de geboortedatum. En een begraafboek geeft de begrafenis, niet het overlijden.
Voorbeeld: een katholieke doop in 1741
Uit het familieboek Drie eeuwen Verreck. In het katholieke doopboek van Schipluiden staat op 1 maart 1741:
‘1 Martij, infans Pieter, Par: Leendert Verrek en Anna hofhuys, Sus: Ot hofhuys …’
Katholieke doopboeken zijn vaak in het Latijn. Infans is het kind, Par staat voor de ouders en Sus voor de peter of getuige. Direct daaronder staat de doop van Marijtje Olierook. Ruim twintig jaar later, in 1764, trouwden die twee.
Ook buiten de kerk: de impost op trouwen
Naast de kerkboeken zijn er soms andere registers uit dezelfde tijd. Op veel plaatsen werd van 1695 tot 1805 belasting geheven op trouwen: de impost of gaardersbelasting. In die registers staat in welke klasse een paar belasting betaalde. Dat zegt iets over hoe welgesteld ze waren.
Zo’n bron vult de kerkboeken aan: je vindt er een datum, en je leert iets over het leven van het paar.
Tips voor het zoeken
- Zoek in alle kerken. Vind je een gezin niet bij de hervormde kerk, kijk dan bij de katholieke parochie, of andersom.
- Let op spelling. Verrek, Verek en Verreck kunnen dezelfde familie zijn.
- Gebruik de getuigen. Peters en meters waren vaak familie. Hun namen geven aanwijzingen voor de vorige generatie.
- Reken met gaten. Boeken zijn soms verloren gegaan, of slordig bijgehouden.
Meer hulp bij het lezen vind je in oude akten lezen.
Meer in de kennisbank
Lees ook
Veelgestelde vragen
Wat betekent DTB?
Doop, trouw en begraven: de boeken waarin kerken dopen, huwelijken en begrafenissen opschreven.
Waar vind ik DTB-registers?
Meestal bij het gemeentelijk of regionaal archief. Veel zijn gescand en doorzoekbaar via de website van het archief of Open Archieven.
Staat de geboortedatum in een doopboek?
Niet altijd. Vaak staat er alleen de doopdatum. Bij katholieken werd een kind meestal snel na de geboorte gedoopt, maar dat is geen zekerheid.
Waarom zijn katholieke doopboeken in het Latijn?
Latijn was de taal van de katholieke kerk. Je ziet woorden als infans (kind), patrini (doopgetuigen) en copulati (getrouwd).
Bronnen
- Doop-, trouw- en begraafregisters: uitleg bron, Stadsarchief Delft
- Informatieblad Doop-, trouw- en begraafboeken, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (Concilie van Trente 1563, inlevering 1811)
- Stamboomonderzoek: stappenplan en tips, Het Utrechts Archief
- Invoering van de burgerlijke stand (1796 en 1811), NIDI, Demos jaargang 27 (2011)
- Drie eeuwen Verreck, familieboek van familiecadeau.nl
Liever laten uitzoeken?
Wij zoeken je voorouders op in de archieven en maken er een gedrukt familieboek van, met verhalen en echte akten. Vanaf €34,50, betalen pas na je akkoord.
Maak een familieboek Betalen pas na je akkoord · drukken pas na jouw akkoord