Interviewvragen voor opa en oma

Waarom een interview zo veel oplevert

Akten vertellen wie er geboren werd, trouwde en stierf. Ze vertellen niet hoe het huis rook, waarom iemand verhuisde of wat er op zondag werd gegeten. Dat weten alleen de mensen die het meemaakten, of die het van hun ouders hoorden.

Een interview levert ook praktische informatie op: namen, plaatsen en jaartallen waarmee je in de archieven verder komt. Begin daarom met die vragen, en ga daarna over op de verhalen.

Zo bereid je het gesprek voor

• Kies vijftien tot twintig vragen uit de lijst hieronder. Je hoeft ze niet allemaal te stellen.
• Vraag of je het mag opnemen. Met je telefoon gaat dat makkelijk. Dan kun je luisteren in plaats van schrijven.
• Neem oude foto’s mee, of vraag of ze er een paar klaarleggen. Foto’s maken herinneringen los.
• Plan meer dan één gesprek. Na een uur is iedereen moe. Een tweede keer levert vaak nieuwe verhalen op.
• Neem een lege stamboom mee. Samen invullen werkt goed als start.

Vragen over de familie (namen, plaatsen, jaren)

1. Wat zijn de volledige namen van je ouders? Wat was de meisjesnaam van je moeder?
2. Wanneer en waar zijn zij geboren?
3. Wanneer en waar zijn ze getrouwd?
4. Welk werk deden ze?
5. Hoe heetten je grootouders? Heb je ze nog gekend?
6. Waar woonden zij?
7. Hoeveel broers en zussen had je? Hoe heetten ze?
8. Zijn er kinderen jong overleden?
9. Is de familie ooit verhuisd, naar een andere stad of een ander land?
10. Wordt de achternaam weleens anders gespeld?
11. Zijn er familieleden over wie altijd verhalen werden verteld?
12. Bestaan er nog papieren: trouwboekjes, bidprentjes, brieven, een familiebijbel?

Vragen over jeugd, school en werk

13. Waar ben je geboren? Hoe zag het huis eruit?
14. Wat is je vroegste herinnering?
15. Hoe zag een gewone dag eruit toen je klein was?
16. Wat aten jullie vaak? Wat at je het liefst?
17. Met wie speelde je, en waarmee?
18. Naar welke school ging je? Hoe ging je erheen?
19. Wie was je favoriete juf of meester?
20. Moest je thuis helpen? Waarmee?
21. Hoe oud was je toen je ging werken? Wat was je eerste baan?
22. Wat verdiende je, en wat deed je ermee?
23. Welk werk heb je het langst gedaan? Wat vond je ervan?
24. Wilde je eigenlijk iets anders worden?
25. Welke uitvinding heeft je leven het meest veranderd?

Vragen over liefde, gezin en geloof

26. Hoe heb je opa (of oma) leren kennen?
27. Wat was het eerste dat je opviel?
28. Hoe ging de verkering? Wat vonden de ouders ervan?
29. Hoe was de bruiloft? Waar was het feest?
30. Waar woonden jullie na de bruiloft?
31. Hoe was het om voor het eerst ouder te worden?
32. Hoe kwamen de namen van de kinderen tot stand? Werden ze vernoemd?
33. Speelde geloof een rol in de familie? Welke kerk?
34. Welke feestdagen vierden jullie, en hoe?
35. Welke familietradities wil je doorgeven?
36. Zijn er recepten die altijd in de familie zijn gebleven?
37. Welk voorwerp in huis heeft een bijzonder verhaal?

Vragen over de tijd en terugblikken

38. Welke gebeurtenis in het nieuws herinner je je het best?
39. Hoe was het dorp of de stad vroeger? Wat is er veranderd?
40. Wat deed je in je vrije tijd?
41. Welke muziek hoorde je graag?
42. Wanneer kreeg je thuis een radio, telefoon of televisie?
43. Wat was de moeilijkste periode in je leven?
44. Waar ben je het meest trots op?
45. Wat zou je anders doen als je opnieuw mocht beginnen?
46. Wat is het beste advies dat je ooit kreeg?
47. Wat wil je dat je kleinkinderen over jou weten?
48. Welk verhaal heb ik nog nooit gehoord?
49. Wie in de familie moet ik nog meer spreken?
50. Mag ik later nog eens terugkomen met vragen?

Moeilijke periodes, zoals een oorlog, een verlies of een ziekte, kunnen pijnlijk zijn. Vraag voorzichtig, en accepteer het als iemand er niet over wil praten.

Na het gesprek: van verhaal naar stamboom

Schrijf de namen, plaatsen en jaartallen meteen op, met wat zeker is en wat niet. Herinneringen zijn waardevol, maar niet altijd precies: een jaartal kan een paar jaar afwijken, een plaats kan het dorp ernaast zijn. Controleer ze daarom in de akten, bijvoorbeeld op WieWasWie. Hoe je dat doet, staat in het stappenplan stamboom maken.

Wil je van de verhalen iets blijvends maken? Lees hoe je een familiegeschiedenis schrijft, of geef opa en oma een familieboek over hun voorouders.

Typ het gesprek uit, of in elk geval de belangrijkste stukken. Een opname op een oude telefoon raakt gemakkelijk kwijt. Deel de tekst met broers, zussen, neven en nichten: vaak vullen zij het aan met hun eigen herinneringen. En zet de naam en de datum van het gesprek erbij, zodat later duidelijk is wie wat vertelde.

Lees ook

Veelgestelde vragen