Wat is kwartierverlies?
Minder voorouders dan de som belooft
Kwartierverlies betekent dat dezelfde voorouder meer dan één keer in je kwartierstaat staat. Dat gebeurt als twee nakomelingen van die voorouder met elkaar trouwen, bijvoorbeeld een neef en een nicht. Je hebt dan minder verschillende voorouders dan de som 2, 4, 8, 16 belooft. Ga je ver genoeg terug, dan heeft iedereen kwartierverlies.
Hoe het ontstaat, waarom het onvermijdelijk is, en een voorbeeld uit een echt familieboek.
Wat is kwartierverlies?
In een kwartierstaat heet elke voorouder een kwartier. Je hebt 2 ouders, 4 grootouders, 8 overgrootouders, enzovoort. Dat geldt zolang al die mensen verschillend zijn.
Trouwen twee mensen die familie van elkaar zijn, dan hebben hun kinderen een of meer voorouders dubbel. Die voorouder staat dan op twee plaatsen in de kwartierstaat, met twee nummers. Je “verliest” als het ware een kwartier: vandaar de naam.
Waarom iedereen het heeft
Reken maar mee. Elke generatie terug verdubbelt het aantal voorouders:
| Generaties terug | Aantal voorouders in die generatie |
|---|---|
| 1 | 2 |
| 2 | 4 |
| 3 | 8 |
| 4 | 16 |
| 5 | 32 |
| 10 | 1.024 |
| 20 | 1.048.576 |
Twintig generaties terug zou je al meer dan een miljoen voorouders hebben, en dertig generaties terug meer dan een miljard. Zoveel mensen woonden er toen niet in heel Europa. De enige verklaring: veel voorouders komen meer dan één keer voor. In werkelijkheid heb je dus veel minder verschillende voorouders.
Hoe ontstaat het?
Vroeger trouwden mensen vaak met iemand uit de buurt. In een kleine gemeenschap was de kans groot dat je partner een verre neef of nicht was, soms zonder dat je het wist. Ook huwelijken tussen volle neven en nichten kwamen voor.
Hoe dichter de verwantschap, hoe eerder het kwartierverlies in je kwartierstaat te zien is. Trouwen volle neef en nicht, dan hebben hun kinderen zes overgrootouders in plaats van acht. Bij halfneef en halfnicht zijn het er zeven.
In de praktijk zie je het vaak pas als je een paar generaties hebt uitgezocht. Dezelfde naam duikt dan op een tweede plek op, met dezelfde ouders en dezelfde geboortedatum.
Voorbeeld: twee keer Dirk Hage
Uit het familieboek Drie eeuwen Verreck. Zadelmaker Dirk Hage uit Sint-Maartensdijk had twee kleinkinderen die in 1838 werden geboren: Pieternella in Sint-Maartensdijk en Jacobus in Leur. ● Ze waren halfnicht en halfneef: ze hadden één grootouder gemeen, Dirk Hage.
In 1860 trouwden ze in Bergharen. Voor hun nakomelingen staat Dirk Hage daardoor twee keer in de kwartierstaat, ook voor Jan Verreck. Lees het hele verhaal in De zadelmakers van Tholen.
Hoe ontdek je kwartierverlies?
- Je komt dezelfde naam, geboortedatum en ouders tegen op twee plaatsen in je kwartierstaat.
- In een huwelijksakte staan dezelfde grootouders bij bruid en bruidegom.
- Bij katholieke huwelijken tussen verwanten werd soms dispensatie (toestemming) gevraagd; dat kan in het trouwboek staan.
Genealogieprogramma’s geven dubbele voorouders vaak automatisch aan. Een dubbele voorouder hoef je maar één keer uit te zoeken: zijn eigen voorouders zijn op beide plaatsen dezelfde. In een familieboek van familiecadeau.nl wijzen we het aan als we het vinden.
Meer in de kennisbank
Lees ook
Veelgestelde vragen
Is kwartierverlies een fout in mijn stamboom?
Nee. Het is een gewoon verschijnsel. Het betekent alleen dat twee van je voorouders familie van elkaar waren.
Krijgt een dubbele voorouder twee nummers?
Ja. In de kwartierstaat staat hij op beide plaatsen, met het nummer dat bij die plaats hoort. Vaak wordt erbij geschreven dat het om dezelfde persoon gaat.
Komt kwartierverlies vaak voor?
Ja. In bijna elke kwartierstaat die ver genoeg teruggaat, kom je het tegen.
Hoeveel verschillende voorouders heb ik echt?
Dat is niet precies te zeggen. Hoe verder terug, hoe groter het verschil tussen het theoretische aantal en het echte aantal.
Wat is het verschil tussen een halfneef en een neef?
Volle neven en nichten hebben twee grootouders gemeen. Halfneven en halfnichten hebben er één gemeen, omdat een van hun ouders uit een ander huwelijk kwam.
Bronnen
- Dutch term: kwartierverlies, Dutch Genealogy
- Wat is genealogie? (2024), HCC Genealogie, afdeling IJssellanden
- Drie eeuwen Verreck, familieboek van familiecadeau.nl
Liever laten uitzoeken?
Wij zoeken je voorouders op in de archieven en maken er een gedrukt familieboek van, met verhalen en echte akten. Vanaf €34,50, betalen pas na je akkoord.
Maak een familieboek Betalen pas na je akkoord · drukken pas na jouw akkoord