Zadelmaker en gareelmaker: wat deed je voorouder?

Wat deed een zadelmaker?

Een gareelmaker maakte alle soorten paardentuig van leer. Garelen, hamen en riemen waren zijn belangrijkste werk. Veel gareelmakers maakten ook zadels. Dan heetten ze zadelmaker.

Het gareel vormde hij op een houten gareelblok. Hij werkte met priemen, naalden, een halfrond snijmes en een naaiklem tussen de knieën. Zo had hij twee handen vrij om te naaien.

Hoe staat het in de akten?

Je ziet zadelmaker, gareelmaker of de combinatie gareel- en zadelmaker. Ook de oude vorm zaalmaker komt voor. Zoek daarom op meer dan één vorm.

Een echt voorbeeld uit het familieboek Drie eeuwen Verreck: in de huwelijksakte van Sint-Maartensdijk van 30 april 1811 staat Dirk Hage, weduwnaar, als gareel- en zadelmaker aan de Markt. Hij trouwt Rachel Laven, dochter van de brouwer aan de Kaai. ● akte gezien

Waar en wanneer?

Tot in het midden van de twintigste eeuw werkte de gareelmaker vooral op het platteland. Daar trokken paarden de ploeg en de kar. Toen tractors en auto's kwamen, verdween het meeste werk.

Op de inwonerslijst van Sint-Maartensdijk uit 1797 staan zadelmaker Dirk Hage en gareelmaker Marinus Beijaard. Dirk Hage werd 90 en stierf in 1867. Lees het hele verhaal in De zadelmakers van Tholen.

Gilde en regels

In de steden waren veel ambachtslieden lid van een gilde. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon.

De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland.

Zo vind je meer over je zadelmaker

1. Begin bij de akten na 1811. In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in de burgerlijke stand.
2. Kijk in het bevolkingsregister. Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in het bevolkingsregister.
3. Zoek in de patentregisters. Van het begin van de negentiende eeuw tot 1893 moesten veel zelfstandigen een patent hebben: een vergunning waarvoor ze belasting betaalden. In de registers staan naam, adres en beroep.
4. Zoek oude inwonerslijsten. Rond 1800 maakten sommige plaatsen lijsten van inwoners met hun beroep, zoals in Sint-Maartensdijk in 1797. Vraag ernaar bij het regionale archief.

Meer oude beroepen

Lees ook

Veelgestelde vragen