Herbergier en kastelein: wat deed je voorouder?

Wat deed een herbergier?

De herbergier schonk bier, jenever en wijn, verkocht eten en verhuurde kamers en stalruimte aan reizigers. In dorpen was de herberg vaak de plek waar mensen samenkwamen. Er werden vergaderingen gehouden en notarissen hielden er openbare verkopingen.

Vaak was de herberg een bijbaan. Molenaars, bakkers en boeren waren soms ook kastelein. Vrouwen speelden een grote rol: veel kleine tapperijen werden door vrouwen gerund.

Hoe staat het in de akten?

Let op: kastelein kon vroeger ook de beheerder van een kasteel betekenen. In gewone akten uit de negentiende eeuw gaat het bijna altijd om een caféhouder.

Waar en wanneer?

Herbergen stonden overal: aan de markt, bij een veer, langs de trekvaart en aan doorgaande wegen. Drank en herbergen vielen al vroeg onder belastingen en regels.

De Drankwet van 1881 moest het drankgebruik verminderen. Het aantal cafés daalde maar een beetje. Vooral de kleinste tapperijen verdwenen, vaak gerund door vrouwen.

In het familieboek Drie eeuwen Verreck komt een verwant beroep voor: in 1811 trouwt Dirk Hage met Rachel Laven, dochter van de brouwer aan de Kaai in Sint-Maartensdijk. ● akte gezien

Gilde en regels

In de steden waren veel ambachtslieden lid van een gilde. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon.

De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland.

Zo vind je meer over je herbergier

1. Begin bij de akten na 1811. In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in de burgerlijke stand.
2. Kijk in het bevolkingsregister. Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in het bevolkingsregister.
3. Zoek in de patentregisters. Die dienden ook als vergunning voor drankverkoop. Je vindt er naam, adres en beroep.
4. Zoek in kranten en notariële akten. Herbergen werden verkocht of verpacht via de notaris en in de krant aangekondigd. Zie notariële archieven en Delpher.

Meer oude beroepen

Lees ook

Veelgestelde vragen