Schipper: wat deed je voorouder?

Wat deed een schipper?

Een schipper vervoerde vracht en passagiers met een schuit of binnenschip. Denk aan turf, graan, zand, mest en groente. Veel schippersgezinnen woonden aan boord.

Er waren verschillende soorten schippers. De beurtschipper voer een vaste route tussen twee plaatsen, op vaste dagen. Op de trekschuit werd de boot door een paard over het jaagpad langs de vaart getrokken. De veerschipper zette mensen over een rivier.

Hoe staat het in de akten?

Soms staat er ook wat voor schip het was, zoals een schuit, praam of tjalk.

Waar en wanneer?

In 1632 was de trekvaart tussen Amsterdam en Haarlem klaar, de eerste die speciaal voor reizigers werd gegraven. Een jaar later vervoerde die al zo’n 250.000 passagiers. Rond 1700 was het netwerk van trekvaarten op zijn grootst, ongeveer 415 kilometer. In de negentiende eeuw nam de trein het reizigersvervoer over.

Vrachtvaart bleef veel langer belangrijk. In het Westland bijvoorbeeld ging de oogst per schuit naar de markt. Lees meer bij tuinder.

Schippersgilden

Schippers hadden in veel steden hun eigen gilde of beurtveer, met vaste afspraken over routes en tarieven. In Meppel vormden de schippers bijvoorbeeld van oudsher een gilde.

In de steden waren veel ambachtslieden lid van een gilde. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon.

De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland.

Zo vind je meer over je schipper

1. Begin bij de akten na 1811. In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in de burgerlijke stand.
2. Kijk in het bevolkingsregister. Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in het bevolkingsregister.
3. Zoek breder. Kinderen van schippers kunnen geboren zijn in een andere plaats dan waar het gezin was ingeschreven. Zoek daarom in de hele regio via Open Archieven.
4. Kijk in stadsarchieven. Sommige steden bewaren registers van schepen en veerschippers. Het Drents Archief noemt bijvoorbeeld de veerschippers van Meppel (1658–1814).

Meer oude beroepen

Lees ook

Veelgestelde vragen