Tuinder: wat deed je voorouder?
Druivenmuren, sloten en vroege aardappels.
Een tuinder kweekte groente en fruit om te verkopen. Oude namen zijn warmoezenier en hovenier. Het Westland werd vanaf de zestiende eeuw een belangrijk tuinbouwgebied en groeide in de negentiende eeuw sterk, met druiven en vroege aardappels. In akten staat tuinder, tuinman of warmoezenier, en vaak arbeider voor wie bij een ander werkte.
Tussen Den Haag, Delft en Rotterdam woonden generaties tuinders, vaak midden tussen hun eigen akkers.
Wat deed een tuinder?
Een tuinder verbouwde groente en fruit voor de verkoop. Hij woonde meestal op zijn eigen bedrijf. De producten gingen per schuit naar de markten in de steden in de buurt.
Het werk volgde de seizoenen. In de winter werd de grond verbeterd met mest, zand en slootbagger. In het voorjaar en de zomer werd er gezaaid, gepoot en geoogst.
Hoe staat het in de akten?
| In de akte | Betekenis |
|---|---|
| tuinder, tuinman | kweekte groente en fruit |
| warmoezenier | oud woord voor groentekweker (warmoes = groente) |
| hovenier | oude naam voor tuinder; nu iemand die tuinen aanlegt |
| arbeider, tuinknecht | werkte in loondienst bij een tuinder |
| groentenhandelaar | verkocht groente, soms naast het tuinieren |
In het familieboek Drie eeuwen Verreck staan tuinders en arbeiders in het Westland, en ook een groentenhandelaar.
Het Westland: van druivenmuur tot kas
Het Westland groeide vanaf de zestiende eeuw uit tot een belangrijk tuinbouwgebied. De ligging aan zee gaf zachte winters en via de sloten ging de oogst snel naar Den Haag, Delft en Rotterdam.
In de negentiende eeuw groeide de tuinbouw sterk, vooral met druiven en vroege aardappels. Druiven groeiden tegen muurtjes die wind en kou tegenhielden. Na de landbouwcrisis rond 1880 gingen tuinders steeds meer met glas werken. Vooral vlak na 1900 kwamen er op grote schaal kassen. Ook bij andere steden en rond Broek op Langedijk was veel tuinbouw.
Geen gilde, wel een netwerk
Tuinders op het platteland hadden meestal geen gilde. Wel waren families sterk met elkaar verbonden. Zoons namen het bedrijf over en trouwden met dochters van andere tuinders. Daardoor kom je in de akten vaak dezelfde families tegen.
Zo vind je meer over je tuinder
- Begin bij de akten na 1811. In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in de burgerlijke stand.
- Kijk in het bevolkingsregister. Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in het bevolkingsregister.
- Kijk bij de notaris. Tuinders kochten, pachtten en verdeelden grond. Dat staat in notariële akten. Zie notariële archieven.
- Kijk bij het regionale archief. Voor het Westland zijn dat onder meer het Historisch Archief Westland en het Haags Gemeentearchief. Zie archieven in Zuid-Holland.
Meer oude beroepen
Lees ook
Veelgestelde vragen
Wat is een warmoezenier?
Een oud woord voor een groentekweker. Warmoes is een oud woord voor groente.
Was een tuinder hetzelfde als een boer?
Nee. Een boer had vooral akkerbouw of vee. Een tuinder kweekte groente en fruit op kleinere stukken grond.
Sinds wanneer zijn er kassen in het Westland?
Eerst kwamen glazen ramen tegen de druivenmuren. Vooral vlak na 1900 kwamen er op grote schaal kassen.
Mijn voorouder heette "arbeider" in het Westland. Was hij tuinder?
Dat kan. Veel arbeiders werkten bij tuinders. Kijk naar andere akten en het bevolkingsregister voor meer detail. Zie ook landarbeider.
Bronnen
- Westland (streek), Wikipedia
- Tuinder, Wikipedia
- Genealogische Gids 7: Beroepen en ambachten, Drents Archief
Liever laten uitzoeken?
Wij zoeken de beroepen van je voorouders op in echte akten en maken er een gedrukt familieboek van, vanaf €34,50.
Maak een familieboek Betalen pas na je akkoord · drukken pas na jouw akkoord