Timmerman: wat deed je voorouder?
Schaaf, zaag en een duimstok in de zak.
Een timmerman bouwde en repareerde met hout: balken, kozijnen, deuren, trappen en daken. Een scheepstimmerman bouwde schepen. In akten staat timmerman, meester-timmerman of timmerknecht. Je vindt het beroep vanaf 1811 in de burgerlijke stand, bijvoorbeeld als vader die een geboorte aangeeft, zoals Mattheus Loozen in Leiden in 1881.
Huizen, schuren, molens en schepen: overal was een timmerman nodig.
Wat deed een timmerman?
De timmerman werkte met hout. Hij maakte het geraamte van huizen en schuren, legde vloeren, zette kozijnen en deuren en bouwde trappen en kappen. Veel werk was ook onderhoud en reparatie.
De scheepstimmerman bouwde schepen op een werf. Verwante houtberoepen waren de molenmaker, die molens bouwde en herstelde, en de wagenmaker, die karren en wagens maakte.
Hoe staat het in de akten?
In akten staat timmerman, meester-timmerman of timmerknecht. Het meervoud is timmerlieden.
Een echt voorbeeld uit het familieboek Drie eeuwen Verreck: in geboorteakte nr. 959 van Leiden, 29 juli 1881, geeft timmerman Mattheus Loozen de geboorte aan van zijn dochter Adriana Wilhelmina. ● akte gezien
Waar en wanneer?
Timmerlieden werkten overal in Nederland. In de groeiende steden van de negentiende eeuw was veel bouwwerk. Scheepstimmerlieden zaten vooral in havensteden en langs rivieren.
Jan Luyken nam zowel de timmerman als de scheepstimmerman op in zijn prentenboek Het Menselyk Bedryf uit 1694.
Het timmermansgilde
In de steden waren veel ambachtslieden lid van een gilde. Een gilde regelde wie het vak mocht uitoefenen, hoe lang je leerling en knecht was en wanneer je meester werd. Op het platteland waren gilden veel minder gewoon.
De gilden verdwenen in stappen. Ze werden in 1795 officieel afgeschaft, kwamen terug en werden opnieuw opgeheven. In oktober 1818 kwam er definitief een einde aan het gildewezen in Nederland.
Zo vind je meer over je timmerman
- Begin bij de akten na 1811. In geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten staat het beroep van ouders, bruidegom, getuigen en aangevers. Lees hoe in de burgerlijke stand.
- Kijk in het bevolkingsregister. Vanaf 1850 hielden gemeenten bij wie waar woonde, met beroep. Meer in het bevolkingsregister.
- Zoek in de patentregisters. Van het begin van de negentiende eeuw tot 1893 moesten veel zelfstandigen een patent hebben: een vergunning waarvoor ze belasting betaalden. In de registers staan naam, adres en beroep.
- Kijk bij de notaris. Wie naar de notaris ging, moest zijn beroep opgeven. Zie notariële archieven.
- Zoek in bouwarchieven. Sommige gemeentearchieven bewaren bouwvergunningen en bestekken. Daar staat soms de naam van de timmerman die het werk deed.
Meer oude beroepen
Lees ook
Veelgestelde vragen
Wat is een timmerknecht?
Een timmerman in loondienst bij een meester-timmerman.
Wat is het verschil tussen een timmerman en een schrijnwerker?
De timmerman deed vooral het grovere bouwwerk. De schrijnwerker of meubelmaker maakte fijner werk, zoals kasten en meubels.
Waarom staat het beroep van de vader in een geboorteakte?
Bij de aangifte van een geboorte werd het beroep van de aangever genoteerd. Dat was meestal de vader. Lees meer in oude akten lezen.
Kan ik een akte als die van Loozen in een familieboek terugzien?
Ja. In een familieboek van ons staan stukken uit echte akten, met transcriptie. Zie het familieboek.
Bronnen
- Het Menselyk Bedryf (1694), Wikipedia (Engels)
- 1795: big changes come in small hats, Textile Research Centre Leiden
- Informatieblad Patent, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers
- Genealogische Gids 7: Beroepen en ambachten, Drents Archief
Liever laten uitzoeken?
Wij zoeken de beroepen van je voorouders op in echte akten en maken er een gedrukt familieboek van, vanaf €34,50.
Maak een familieboek Betalen pas na je akkoord · drukken pas na jouw akkoord