Achternaam Olierook: herkomst en betekenis

Wat betekent de naam Olierook?

De naam lijkt een samenstelling van olie en rook, maar dat is hij niet. Johan Winkler gaf in 1885 deze verklaring:

• Niet ver van Schiedam stond vroeger het huis Hooglede. Een hoek land in de buurt heette de Hooglederhoek, en de polder daar de Hooglederhoeksche polder.
• In de volksmond sleet Hooglede af tot Holy of Holi. De Hooglederhoek werd zo de Holierhoek of Holiërhoek.
• De mensen in de streek lieten de h vaak weg. Zo werd het Olierhoek en Olieroek.
• Olieroek zei niemand iets meer. Daarom maakte men er twee bekende woorden van: olie en rook. Zo ontstond Olierook, en ook Holierook.

Een naam die van een plek komt, heet een herkomstnaam. Winkler is een oude bron. Nieuwere naamkundige verklaringen van Olierook hebben we niet kunnen raadplegen. Hoe je zelf naar de betekenis van een naam zoekt, lees je bij herkomst van je achternaam. Over soorten namen lees je op Nederlandse achternamen.

Olierook, Olijrock, Olierhoek: de spellingen

Bij deze naam laten de akten bijna de hele weg zien die Winkler beschrijft. In ons familieboek staat de naam als:

• Olierook: in het katholieke doopboek van Schipluiden, 1741.
• Olijrock: bij het huwelijk van 1764.
• olyrock: in het doopboek van 1768.
• Olierhoek, Olijerhoek en Holierhoek: in de kwartierstaat en bij de Westlandse tak.

Zoek dus op Olierook, Olierhoek, Olijerhoek, Holierhoek en Holierook. Ook de voornaam wisselt: Marijtje en Maria zijn dezelfde vrouw.

De familie Olierook in ons boek

In Drie eeuwen Verreck trouwt een Olierook met de tweede generatie Verreck. Volgens het boek kun je de Olierooks drie generaties volgen in het doopboek van Schipluiden. De tekens: ● akte gezien, ◐ waarschijnlijk, ○ hypothese.

• De oudste vondst. Govert Gerritsz Olierook en Maria Jansdr de Vette ◐ zijn de oudste Olierooks in het boek. Hun zoon Dirk Goverse Olierook werd in 1714 in Kethel gedoopt ◐. Goverse betekent: zoon van Govert. Meer over zulke vadersnamen lees je bij patroniem.
• Een bruiloft in 1740. In februari 1740 trouwde Dirk bij de katholieke pastoor van Schipluiden met Lena Delfgauw. Het staat op dezelfde bladzijde als het huwelijk van Leendert Verreck, vijf maanden eerder.
• Twee dopen onder elkaar. Op 1 maart 1741 schreef de pastoor de doop van Pieter Verrek op, en direct daaronder die van Marijtje Olierook ●. Ruim twintig jaar later, in 1764, trouwden die twee ◐.
• Oom en tante als peter en meter. In 1768 werd hun dochter Lena gedoopt, met Maria’s broer Govert en zus Mensje olyrock als peter en meter ●.
• Hodenpijl. Marijtje Olierook stierf op 11 april 1818 in Hodenpijl ●.
• Een tweede Olierhoek. In het Westland trouwde Jannetje Olierhoek, rond 1788 in Vlaardingen geboren, in 1812 in Naaldwijk met Joris Hersbach. Haar ouders waren Cornelis Olierhoek en Marijtje Groenewegen ●. Of Jannetje en Marijtje familie waren, is nog niet uitgezocht.

Het verhaal van deze families lees je in nieuwkomers in Delfland en tuinders en arbeiders in het Westland.

Uit de akte: het doopboek van 1741

In het rooms-katholieke doopboek van Schipluiden staat onder de doop van Pieter Verrek ●:

‘infans Marijtje, Par: Dirk Goverse Olierook en Lena Delfgaauw …’

Infans is Latijn voor kind, Par staat voor parentes, de ouders. Katholieke pastoors schreven hun doopboeken vaak half in het Latijn. Meer daarover lees je bij katholieke doopboeken.

Tijdlijn van de familie Olierook

Het boek noemt geen beroepen van de Olierooks. Niet elke akte vertelt wat iemand deed.

Waar kwam de naam voor?

Alle Olierooks en Olierhoeks in ons boek wonen in een kleine kring: Kethel, Schipluiden, Hodenpijl, Vlaardingen en Naaldwijk. Kethel ligt bij Schiedam, dicht bij de plek waar volgens Winkler de naam vandaan komt. Dat past bij zijn verklaring, maar het bewijst niets over deze familie.

Hoeveel mensen nu Olierook of Olierhoek heten, laat de Nederlandse Familienamenbank zien, met aantallen uit 1947 en 2007. Die cijfers hebben we voor deze pagina niet kunnen controleren. Daarom noemen we ze hier niet.

Zelf de naam Olierook uitzoeken

1. Zoek in WieWasWie en Open Archieven op alle vormen: Olierook, Olierhoek, Olijerhoek, Holierhoek en Holierook.
2. Vóór 1811 zoek je in de kerkboeken. Katholieke families staan vaak in het doopboek van de pastoor en hun huwelijken ook in het hervormde trouwboek. Lees meer bij DTB-registers.
3. Let op peters en meters. Zij waren vaak ooms en tantes. Zo vind je broers en zussen.
4. Zoek in de buurt. Voor Schiedam, Delft en het Westland lees je bij archieven in Zuid-Holland waar je moet zijn.

Marijtje Olierook trouwde een Verreck. Haar moeder was een Delfgauw.

Meer familienamen

Lees ook

Veelgestelde vragen