Adresboeken en telefoongidsen: zo vind je het adres van je voorouders

Wat is een adresboek?

Een adresboek was een gewoon boek dat je kon kopen, een beetje zoals de vroegere Gouden Gids. Het Stadsarchief Amsterdam noemt het Algemeen Adresboek een commerciële uitgave. In dat Amsterdamse adresboek staan drie soorten lijsten:

• een alfabetische lijst van bewoners, met adres en vaak het beroep;
• een lijst per beroep of bedrijf;
• een lijst per straat en huisnummer, met de bewoners.

Meestal staat alleen de hoofdbewoner erin, niet het hele gezin. En de gegevens zijn niet officieel. Mensen gaven ze zelf op. Volgens het Haags Gemeentearchief kunnen ze daarom onvolledig of onjuist zijn en lopen ze soms achter.

Waarom zijn ze handig?

Uit de akten van de burgerlijke stand weet je waar iemand woonde op de dag van een geboorte, huwelijk of overlijden. Het adresboek vult de jaren daartussen. Je ziet wanneer een gezin verhuisde, of een winkel bleef bestaan, en wie de buren waren.

Een voorbeeld uit het familieboek Drie eeuwen Verreck: in 1906 trouwt in Den Haag Gérard Johan Hage, winkelier in sigaren. Met de Haagse adresboeken kun je zoeken waar zijn winkel was en hoe lang die bestond. In Leiden geeft timmerman Mattheus Loozen in 1881 de geboorte van zijn dochter aan; de Leidse adresboeken kunnen laten zien waar hij woonde en werkte. Lees ook over het werk van de sigarenmaker en de timmerman.

Gebruik het adresboek samen met het bevolkingsregister. Daarin staat het hele gezin, met geboortedata en verhuizingen.

Waar vind je adresboeken?

De meeste adresboeken liggen bij het stadsarchief of de bibliotheek van de stad. Een deel staat online. Enkele voorbeelden:

Staat jouw stad er niet bij? Zoek op de site van het regionale archief op ‘adresboek’. Welk archief bij jouw plaats hoort, lees je bij archieven per provincie.

Oude telefoongidsen

Telefoongidsen werken bijna zoals adresboeken. In de oude gidsen van Amsterdam staan naam, telefoonnummer en adres. Er was toen alleen vaste telefoon, dus elk nummer hoorde bij een adres. Ook bedrijven staan erin. Het Stadsarchief Amsterdam heeft telefoongidsen van 1891 tot 2003, met tot en met 1968 ook een beroepengids en vanaf 1969 de Gouden Gids. Er is geen naamindex: je zoekt de juiste gids en bladert.

Voor heel Nederland staan telefoongidsen uit 1901–1950 in Delpher. Recente adresgegevens zijn niet altijd openbaar. In Utrecht gaat het om gegevens van na 1975, vanwege de privacywet.

Tips voor het zoeken

1. Weet welk jaar je zoekt. Neem een akte als startpunt en zoek de adresboeken uit de jaren eromheen.
2. Zoek eerst in de alfabetische lijst, en kijk dan in de lijst per straat wie er nog meer woonden.
3. Blader een paar jaargangen door. Zo zie je verhuizingen en veranderingen van beroep.
4. Probeer andere spellingen van de achternaam.
5. Controleer met een andere bron, zoals het bevolkingsregister.

Liever niet zelf zoeken? Voor een familieboek zoeken wij de belangrijkste bronnen voor je op.

Meer in de kennisbank

Lees ook

Veelgestelde vragen