Een voorouder bij de VOC? Zo zoek je hem op
Naar de Oost
Voer je voorouder voor de VOC, dan vind je hem waarschijnlijk in VOC Opvarenden, een index van het Nationaal Archief op de soldijboeken van de compagnie. Die bevat ruim 700.000 aanmonsteringen, vooral uit 1699–1794. Per opvarende zie je onder meer naam, herkomst, functie, schip en hoe zijn dienst eindigde: terugkeer, overlijden of vermissing.
Wat de VOC-soldijboeken vertellen, hoe je erin zoekt en waar je op let.
Wie gingen er met de VOC mee?
De Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) bestond van 1602 tot 1799. Ze stuurde schepen naar Azië, met matrozen, soldaten, ambachtslieden, chirurgijns en kooplieden aan boord. Voor veel mannen was het een manier om werk te vinden, maar de reis was gevaarlijk en lang niet iedereen kwam terug.
Voor elke man die aanmonsterde, hield de VOC een rekening bij in de soldijboeken, de loonadministratie: met zijn functie, zijn schip, zijn loon en hoe zijn dienst eindigde.
VOC Opvarenden: de database
| Wat | Toelichting |
|---|---|
| Bron | Soldijboeken van de VOC, Nationaal Archief, archief 1.04.02 |
| Periode | Vooral 1699–1794; van de achttiende eeuw is meer dan 95% bewaard |
| Omvang | Ruim 700.000 aanmonsteringen, van ongeveer 460.000 personen |
| Per persoon | Naam, herkomst, functie, begin en einde van de dienst, en hoe die eindigde |
| Gekoppeld aan | De reis en het schip |
Uit de zeventiende eeuw zijn veel minder soldijboeken bewaard. Voer je voorouder vóór 1700, dan is de kans kleiner dat je hem vindt.
Zo zoek je
- Zoek op naam via de site van het Nationaal Archief of via Open Archieven, waar de index ook staat.
- Let op de herkomst. De schrijver noteerde de herkomst zoals hij die verstond. Plaatsnamen kunnen vreemd gespeld zijn.
- Kijk naar de functie. Matroos, soldaat, timmerman, chirurgijn: dat zegt iets over je voorouder en zijn kansen.
- Lees hoe het eindigde. Repatriëring betekent dat hij terugkwam. Bij overlijden staat soms waar en wanneer.
- Zoek dezelfde naam op andere reizen. Sommige mannen gingen meer dan eens.
Pas op voor naamgenoten
In de database staan honderdduizenden mannen. Dezelfde naam uit dezelfde stad komt vaak voor. Een VOC-vermelding is pas jouw voorouder als iets anders het bevestigt: een doop in de herkomstplaats die past bij zijn leeftijd, een huwelijk na terugkomst, of een akte waarin zijn reis wordt genoemd.
In een familieboek zeggen we daarom bij elk feit hoe zeker het is: ● akte gezien, ◐ waarschijnlijk, ○ hypothese.
Daarna verder zoeken
- Thuis in Nederland. Kijk in de doop-, trouw- en begraafboeken van de herkomstplaats: werd hij daar gedoopt, trouwde hij daar voor of na zijn reis?
- Notariële akten. Soms is er een testament of volmacht die vóór vertrek bij een notaris werd opgemaakt. Zie notariële archieven.
- Het schip. Over veel VOC-schepen en hun reizen is meer te vinden, zodat je kunt vertellen hoe de reis ging.
Een VOC-voorouder in je familieboek
Een voorouder die naar de Oost voer, geeft een familieverhaal een heel ander decor: de haven, het schip, de lange reis. Ook als hij niet terugkwam, is zijn naam in de soldijboeken vaak het laatste spoor dat de familie van hem heeft. In een familieboek vertellen we dat verhaal met de bronnen erbij, en eerlijk over wat we zeker weten.
Meer in de kennisbank
Lees ook
Veelgestelde vragen
Hoe vind ik of mijn voorouder bij de VOC was?
Zoek op naam in VOC Opvarenden, via de site van het Nationaal Archief of via Open Archieven.
Welke periode beslaat VOC Opvarenden?
Vooral 1699 tot 1794. Van de zeventiende eeuw zijn veel minder soldijboeken bewaard.
Wat zijn soldijboeken?
De loonadministratie van de VOC: per opvarende een rekening van zijn loon, met functie, schip en hoe zijn dienst eindigde.
Is iedere naamgenoot in de database mijn voorouder?
Nee. Controleer met andere bronnen, zoals akten uit de herkomstplaats, voordat je een vermelding aan je stamboom koppelt.
Waar ligt het archief van de VOC?
Bij het Nationaal Archief in Den Haag, als archief 1.04.02. De index VOC Opvarenden is gemaakt door het Nationaal Archief samen met andere archieven en universiteiten.
Bronnen
- VOC: Opvarenden, 1699–1794, Nationaal Archief
- Verenigde Oostindische Compagnie Opvarenden (1699–1794), Open Archieven
- VOC Sea Voyagers, DutchCulture
- The Dutch East India Company’s eighteenth-century workforce: an enriched data collection, Zenodo (2024)
Liever laten uitzoeken?
Wij maken van een paar namen een gedrukt familieboek, met verhalen en akten. Vanaf €34,50, betalen pas na je akkoord.
Maak een familieboek Betalen pas na je akkoord · drukken pas na jouw akkoord